Auteursarchief: Adrie Rozendaal

Systeemcamera

In de systeemcamera kijk je door de zoeker naar een klein LCD-scherm waarop het beeld dat de sensor opbouwt getoond wordt. Dit beeld wordt vele malen per seconde ververst, waardoor je alle veranderingen vrijwel direct ziet. 

De vertraging ten opzichte van een zoeker van een spiegelreflexcamera is klein maar in beginsel waarneembaar. Het wordt nog steeds gezien als een nadeel van de systeemcamera ten opzichte van de digitale spiegelreflexcamera.

Inmiddels is de electronica in  camera’s beter en sneller geworden. Dat maakt de nadelen ten opzichte van een spiegelreflex camera steeds kleiner en lijkt de keuze meer ingegeven door een ‘kwestie van smaak’.

Bij een systeemcamera kan de lens eenvoudig worden vervangen. Dat maakt de systeemcamera aantrekkelijk boven de bridge- of compactcamera. Het is vooralsnog onmogelijk om een lens te ontwikkelen die altijd voldoet aan eisen en omstandigheden.

Kleurenkaart

Het kleurenpalet in een opname wordt in belangrijke mate beïnvloedt door de kleurtemperatuur van het licht en door reflecties van bijvoorbeeld gekleurde objecten in de omgeving.

In sommige situaties is het lastig om de ‘juiste’ kleuren terug te krijgen in een afbeelding. Vooral bij combinatie van verschillende lichtbronnen en reflecties kan dat een uitdaging zijn.

Bij elke stap in het proces van werkelijkheid naar foto vindt er verkleuring plaats.

  1. Afwijkingen van de lens;
  2. De vertaling in de sensor naar een digitale weergave;
  3. De software die het opgenomen beeld interpreteert;
  4. De vertaling in de monitor waarop je naar de foto kijkt.

 

Dat zijn onvermijdelijke  tekortkomingen van de techniek. Omdat deze factoren niet op één plaats in de keten zitten en onderling onafhankelijk zijn, is het lastig om een exacte weergave te creëren.

Een kleurenkaart kan helpen om end-to-end een getrouwe afbeelding te maken. 

Bridge en Compact camera

Een Bridge Camera kun je beschouwen als een een overgang tussen een systeem camera en een compact camera. De lens kan niet verwisseld worden, het zoombereik is doorgaans enorm groot en is voorzien van een elektronische zoeker zoals een systeemcamera die heeft.

 

Door het grote zoombereik zijn ze niet zo klein als een compactcamera en de sensor is kleiner naarmate het zoombereik groter is. Qua mogelijkheden lijkt het veel op een Compact Camera, qua uiterlijk meer op een Systeem Camera

Lichtval

Je zou Rembrandt nog steeds ‘meester van de lichtval’ kunnen noemen. Lichtval is de manier waarop licht wordt gebruik om het beeld tot leven te brengen, het is in belangrijke mate de sfeermaker van een afbeelding.

Overal waar licht is, is schaduw. Je kunt lichtval ook het spel van licht en schaduw noemen.

Kenmerken van de lichtval zijn:

  • richting: waar staat de lichtbron ten opzichte van hetgeen je afbeeldt?;
  • hardheid: hoe groot en sterk is de primaire lichtbron ten opzichte van neven lichtbronnen en reflecties?
  • kleur: wat is de kleurtemperatuur van het licht?

Direct licht is doorgaans hard en scherp. Schaduwen zijn donker en afgebakend. Je kunt het desgewenst zachter maken door de schaduwpartijen wat extra te belichten, bijvoorbeeld met een reflecterend object of een invulflits.

Indirect licht daarentegen is zacht en doezelig. Je ziet het in de buurt van een venster bij een bewolkte lucht. Schaduwen zijn mild en zacht van vorm, er zijn geen slagsschaduwen. Ook kleuren worden zachter of zelfs saai.

De lichtval bepaalt in sterke mate de diepte die je ervaart in een afbeelding. Een lichtbron uit dezelfde richting als de camera slaat dingen plat, zoals  flitslicht vlak naast de lens op je camera dat kan doen.

Bij een zijwaartse belichting wordt de diepte geaccentueerd door de aanwezigheid van licht een schaduw. Tegenlicht bakent af en versterkt contouren, diepte ontstaat door verschil tussen voor- en achtergrond.

Smartphone

Geef een reactie

Nog enkele loten aan aan stam van digitale camera\’s zijn de Compact Camera en de Smartphone. Daarnaast is er nog veel meer wat we hier voor het gemak maar buiten beschouwing laten.

De Smartphone, ontstaan vanuit de mobiele telefoon in combinatie met de steeds kleinere laptop of tablet, is wereldwijd verreweg de meest gebruikte camera. Iedereen, van jong tot oud weet foto’s te maken van zichzelf en alles om zich heen.

De camera in een Smartphone wordt gekenmert door de zeer kleine beeldsensor en de beperking van het aantal instelmogelijkheden. De beeldsensor is niet groter dan enkele millimeters, de lens is zo groot als een druppel. Er zijn varianten met meerdere lenzen (tele, groothoek, macro) en meerdere sensoren. En dat alles in ieniemini formaat. Ondanks doe beperkingen worden er talloze foto’s mee gemaakt die de moeite waard zijn.

De Compact Camera kun je plaatsen tussen de Smartphone en de BridgeCamera. De beeldsensor heeft een middelmatige grootte, in de orde van 6×4,5 mm. Ze hebben vaste (zoom)lens en een zoeker ontbreekt vaak. Wat je fotografeert zie je dan op een beeldscherm aan de achterzijde

Ze zijn kwalitatief in de regel goed en voorzien van vele instelmogelijkheden met een beperkt aantal knoppen aan de buitenkant. Dat hangt natuurlijk verder af van de prijs/kwaliteits verhouding. Zo’n ding kan handig zijn als je op stap gaat, weinig mee kan nemen en je niet genoeg hebt aan de kwaliteit van mogelijkheden van een Smartphone.

Lightroom

De naam ‘Lightroom’ is in het Nederlands verwant aan ‘Donkere kamer’, de plaats waar analoge foto’s werden ontwikkeld en afgedrukt. Je zou Lightroom niet zozeer een programma voor fotobewerking kunnen noemen, maar programm voor het ontwikkelen en afdrukken van digitale opnames, aangevuld met een bibliotheekfunctie.

Fotobewerking heb je in meerdere varianten, waarbij naast praktische ethische overwegingen gelden. Je zou onderscheid kunnen maken tussen verschillende niveau’s:

  1. interpreteren;
  2. corrigeren;
  3. retoucheren;
  4. modificeren;
  5. recreëren.
Deze niveau’s worden verder toegelicht, ook al kennen de overganen een ‘grijs gebied’.

1 – Interpreteren

Zonder interpretatie is er geen foto. Nadat de sluiter zijn taak heeft volbracht wordt de ruwe data die op dat moment nog in sensor zit uitgelezen en opgeslagen als RAW bestand (zie hoofdstuk Digitale fotografie). 

De processor in de camera interpreteert deze data en maakt er een afbeelding van (een .jpg bestand). Deze interpretatis is feitelijk bepaald door de makers van de camera en bijbehorende software. Omdat de camera niets van de werkelijkheid weet, is dit gebaseerd op allerlei gemiddelden. Zowel helderheid en contrast als kleur en kleurbalans worden door het algorithme gekozen. Soms kun je je camera daarbij wat richting geven door het instellen van een specifiek programma, zoals ‘Landschap’ of ‘Portret’. Het resultaat is zou je ‘goed genoeg’ kunnen noemen. 

2 – Corrigeren

Het automatisch gegenereerde beeld is weliswaar ‘goed genoeg’, maar doorgaans zeker niet optimaal. En vooral, een ervaren fotograaf ziet de dingen ‘anders’ dan de software en wil ‘iets’ overbrengen met zijn opname. De eerste stap is dan het corrigeren van hetgeen de processor en software er van hebben gemaakt.

De meest voor de hand liggende correcties betreffen helderheid/contrast en kleurbalans/kleurtoon. De camera probeert zelf vast te stellen wat op een foto wit zou kunnen zijn en wat zwart zou kunnen zijn. Vervolgens verdeelt hij alles daartussen in volgens een evenwichtig patroon en kiest waarden voor helderheid/contrast. Een zelfde principe geldt voor de interpretatie van de kleuren.

In het algemeen gaat dat best wel goed, maar in bepaalde omstandigheden zeker niet. Het gaat ‘mis’ bij foto’s met een sterk overheersende kleur en vooral met opnames waarbij sprake is van verschillende lichttemperaturen.

Als voorbeeld is in bovenstaande afbeeldingen sprake van een combinatie van kunstlicht (lage kleurtemperatuur) en daglicht (hoge kleurtemperatuur). Links staat het beeld dat de camera op eigen initiatief geeft. Duidelijk is dat de camera een kleurtemperatuur heeft gekozen op basis van onderdelen waar dachtlicht de overhand heeft. De foto wordt hierdoor te geel, omdat de voor ons overheersende kleurtemperatuur van het kunstlicht komt, Dit corrigeer je door de kleurtemperatuur te verlagen, zoals in de afbeelding rechts. Merk op dat daglicht gedomineerde partijen daardoor blauwer worden. Een kwestie van persoonlijke smaak derhalve.

Een ander type correctie is bijvoorbeeld het perspectief. Het is niet zo gemakkelijk je camera exact recht te houden tijdens de opname terwijl je wel zo had bedoeld. Dit leidt tot afwijkingen zoals een schuine horizon of lijnen die naar elkaar toe trekken. Dit betreft geen fout van de camera, maar van de fotograaf. 

Dergelijke afwijkingen kunnen in Lightroom goed gecorrigeerd worden. Maar het hoeft hiet altijd, soms is een opname bewust schuin gemaakt.

3 – Retoucheren

Zo af en toe zie je op een foto iets dat echt storend is, de aandacht afleidt van het onderwerp waar het om gaat. Of een vlek die onstaan is door een stofje op de senser. Ook in de portretfotografie komt dat nogal eens voor: oneffenheden op de huid zoals vlekjes, wratjes, enzovoort.

Het verwijderen van dergelijke storende elementen valt onder de noemer van het retoucheren. 

Hier begeven we ons regelmatig op glad ijs, met name in de portretfotografie. Gezichten worden zo ‘mooi’ gemaakt dat een gezicht onwerkelijk wordt. Er wordt een schoonheids ideaal nagestreefd dat niet van deze aarde is.

Hier kom je op een etische kwestie. Wanneer is er nog sprake van retoucheren, wanneer zou je het recreëren kunnen noemen. Je kunt het waarnemen, op jezelf laten inwerken en een keuze maken. Een keuze die uiteraard persoonlijk is: ‘dit gaat voor mij te ver’.  Het is onmogelijk hierbij algemene normen en waarden te hanteren.

4 – Modificeren

Bij modificeren wordt de afbeelding echt fundamenteel veranderd. Kleuren zijn niet langer de kleuren die er in werkelijkheid waren. Vormen evenmin. Zoals in het voorbeeld hierboven een grauwgrijze lucht is vervangen door een bontgekleurde lucht van een zonsondergang.

Een ander voorbeeld is het befaamde ‘photoshoppen’: de taille van een wat stevig vrouwspersoon intrekken, borstomvang vergroten of een kromme neus rechter maken.

Ook in landschapsfotografie gebeurt dit, bijvooerbeeld een rotspartij groter of kleiner maken zodat een compositie evenwichtiger wordt.

Zoals al aangegeven met het inmiddels tot werkwoord verheven ‘photoshoppen’ begeven we ons hier buiten het gebied van Lightroom. Hoewel kleuren in een foto, of in delen van een foto, goed mogelijk is, is vormen veranderen niet aan de orde. Dan heb je functionaliteit nodig van andere programma’s, zoals Photoshop.

Hier komt wel de ethiek om de hoek: als iemand na flinke bewerking dat nog laat overkomen als een foto, neigt het naar manipuleren.

5 – Recreëren

Met recreëren wordt hier bedoeld een nieuwe creatie te maken met behulp van bestaand materiaal. Veelal betekent dit het combineren van (delen van) een aantal foto’s in een nieuwe afbeelding.

In Lightroom kan dit niet, daarvoor moet naar programma’s zoals Photoshop.

Het resultaat van zo’n modificatie ziet er vaak uit als een foto, maar eigenlijk is het dat niet langer. Er liggen wel foto’s aan ten grondslag, maar daarna is het puur creativiteit met behulp van computer en software. Inmiddels gaat dat nog verder, met AI (kunstmatige intelligentie) kun je een afbeelding genereren door in tekst te typen wat je zo ongeveer wilt hebben.

Wat je er ook van vindt, het valt buiten de scope van fotografie, richting digitale grafische kunst.

Bibliotheek

De bibliotheekmodule van Lightroom heeft tot doel foto’s te importeren (vanuit je camera of een ander medium) en te ordenen. Ook zijn er hulpmiddelen om het keuzeproces van een fotoshoot te vereenvoudigen en simpele bewerkingen over een set foto’s te doen.

Lightroom biedt meerdere methoden om orde te brengen in stapels foto’s en ook om je te assiteren bij het zoeken naar bepaalde afbeeldingen. Het laatste is niet eenvoudig als je door de jaren heen duizenden foto’s maakt. De hulp daarbij is buitengewoon nuttig, zo niet onmisbaar.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Selecteren

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Hans Schalk

Hans Schalk verdient een ere-ere-plaats in onze Hall-of-Fame. Hij is de oprichter van de fotoclub en heeft is daarbij meer dan 10 intensief betrokken geweest.

In 2022 heeft hij om gezondsheidredenen een punt achter gezet achter zijn betrokkenheid.

“Ik ben geboren in Rotterdam en woonachtig in Zeeland. In 1989 afgestudeerd als ‘vakfotograaf’aan de Fotovakschool te Apeldoorn. Daarna een eigen fotostudio begonnen, waarin ik Portretfoto’s maakte en tevens aan ‘Productfotografie’ (met de Technische camera) deed. Verder het maken van Trouwreportages, Reclamefotografie, Ontwikkel/afdrukservice, Pasfoto’s, Vrije fotografie, enzovoorts. Op een gegeven moment ben ik gestopt ben met de studio, maar fotograferen doe ik nog steeds. Kennis en opgedane ervaring verdwijnt ook niet en wil ik graag delen met andere fotografen, of het nu amateurs of professionals zijn.”

Hans heeft in de loop der jaren een omvangrijke site met informatie over fotografie gebouwd: Fotohulp.nl

Verder is hij, ook als bestuurslid, nauw betrokken geweest bij de ontwikkeling van het cameramuseum in Zierikzee.